Populatiebeheer en genetica / Remote sensing

Project - Muizenplagen in beeld

In de laaggelegen delen van Nederland was tot in de jaren ’50 geregeld sprake van grootschalige muizenplagen. Nadien niet meer. Vanaf 2004 zijn muizen terug op het toneel. In 2014-2015 kwamen veldmuizen in Friesland op veen- en kleigronden in zulke grote aantallen voor dat graslanden, waterkeringen en bermen op grote schaal kaal werden gevreten. Ze zagen er plaatselijk uit als een bruine gatenkaas. Voor meer dan 900 agrariërs betekende dit een grote schadepost. De totale schade werd door LTO Noord becijferd op 73 miljoen euro. Om te achterhalen wat de oorzaak was van de plaag deed ons bureau onderzoek. We hebben dat uitgevoerd samen met Wageningen Environmental Research en de Stichting Werkgroep Grauwe Kiekendief.

Al vroegtijdig wezen vroeg broedende kerkuilen en velduilen – normaal zeldzame broedvogels, maar in 2014 met 50 broedparen in Fryslân aanwezig – op een fenomenale groei van de muizenpopulatie. Pas in de winter bleek hoe groot de plaag was. Aan de hand van satellietbeelden (groenindex) en schademeldingen van agrariërs werd de plaag in beeld gebracht. Het absolute zwaartepunt, met een omvang van circa 48.000 hectare, lag in de graslanden op veen en klei in Friesland. Uit het veldonderzoek bleek dat de muizen ook massaal te vinden waren in bermen en waterkeringen, maar ze bereikten de hoogste dichtheden in de percelen.

Uit het onderzoek bleek dat grondsoort, openheid van het landschap en drooglegging belangrijke factoren waren bij de plaag in 2014-2015. Muizen hebben een sterke voorkeur voor open landschappen en bijgevolg breidde de plaag zich niet uit naar de kleinschalige zandgronden in Nederland. Dit verschil heeft waarschijnlijk vooral te maken met een lager risico op predatie in een open landschap. Verder bleek dat op de veen- en kleigronden in Nederland schademeldingen van boeren vooral voor te komen bij een drooglegging van meer dan 80 centimeter. Bovendien was het aantal schademeldingen in situaties met weidegang duidelijk lager dan zonder weidegang.

Voor meer dan 900 agrariërs betekenden de muizenplagen een grote schadepost in 2014-2015.

Ook in 2018 waren er in de zomer plaatselijk cluster muizen aanwezig.

Meer weten over dit project?

Wilt u meer weten over dit onderwerp, neemt u dan contact op met:

Eddy Wymenga

Directeur

Nico Beemster

Ecoloog Fauna-ecologie

Publicaties

Hier vindt u veel van onze rapporten, artikelen en publicaties. Deze zijn te downloaden.

Remote sensing 30 mei 2019

Atlas de la vallée du Sourou (Mali) – partie 1

View PDF online
Populatiebeheer en genetica 13 december 2018

Toekomst van het muskusrattenbeheer in Nederland De mogelijkheden onderzocht

View PDF online

Bijvangsten bij muskusrattenbestrijding

View PDF online

Gerelateerde projecten

Moerasvogels zijn een goed zichtbare kwaliteit van moerasgebieden. Roerdomp en Grote karekiet zijn dan ook aansprekende vaandeldragers of indicatorsoorten voor het functioneren van waterrijke rietm..

A&W onderzoekt sinds 2006 de foerageerkeuzes van in de Oostvaardersplassen broedende Bruine kiekendieven. Deels jagen de kiekendieven in de Oostvaardersplassen zelf, vooral op vogels. Deels jag..

De inzet van satellieten voor informatie over het weer is tegenwoordig bijna gewoon geworden nu veel mensen de buienradar gebruiken om te weten of er regen aankomt. Deze informatie heeft echter ver..

Bomen en bos zijn schaars in de West-Afrikaanse Sahel zone. Door grote droogten in de jaren ’70 en ’80 van de vorige eeuw zijn veel grote bomen doodgegaan en tegenwoordig is de begrazing met sc..

Monitoring van zeevogels en zeezoogdieren vindt normaal gesproken plaats vanaf schepen en vanuit laag vliegende vliegtuigjes. Deze monitoring vindt plaats voor het bepalen van effecten van bijvoorb..

Bomen en bos zijn schaars in de West-Afrikaanse Sahel zone. Door grote droogten in de jaren ’70 en ’80 van de vorige eeuw zijn veel grote bomen doodgegaan en tegenwoordig is de begrazing met sc..

Altenburg & Wymenga heeft een voorspellingsmodel gemaakt van de hoogte van de jaarlijkse vloed in de Binnendelta van de Niger in Mali. Dit immense gebied stroomt onder water vanaf augustus tot..

Door hun kenmerkende levenswijze kunnen bevers een positieve rol spelen bij natuurontwikkeling. Maar er is ook een spanningsveld met waterveiligheid en economische belangen. Goed doordacht en consi..

A&W investeert in de ontwikkeling van (populatie)modellen, omdat ze een goed gereedschap zijn om kwantitatief te denken. Modellen helpen hypotheses te genereren en objectieve schattingen te mak..

Muskusratten bouwen hun nesten vaak in kaden, wat een reëel risico oplevert voor de waterveiligheid. Daarom zijn waterschappen al sinds de komst van deze exoot in Nederland bezig met de bestrijdin..

Het broedproces van de kievit in Fryslân komt steeds meer in de knel. Hebben weersomstandigheden direct invloed op het jaarlijkse broedsucces? En hoe groot is de indirecte invloed van het weer via..

Lid Netwerk Groene Bureaus (www.natuurnet.nl)
Lid Netherlands Water Partnership (www.nwp.nl)
A&W is gecertificeerd volgens NEN-EN-ISO-9001: 2015

A&W hanteert de DNR 2011 voor opdrachten

Contact
  • KVK: 01056199
  • BTW: 802 897 150 B01
Fotograaf: