Na het plaatsen van de eerste drie Luistervinken, zoals beschreven in ons vorige blog, trokken we op 9 april opnieuw het veld in om ook de laatste twee van deze audiostations te installeren. In aanvulling op de locaties in de Oostvaardersplassen, het Zuidlaardermeer en de Houtwiel, kozen we nu twee voor porseleinhoen geschikte plekken in de Âlde Feanen en het Fochteloërveen. Daarmee zijn nu alle vijf audiostations geplaatst, verspreid over de vier noordelijke provincies waar het onderzoek plaatsvindt.
Iedere ochtend beluistert iemand van ons team de binnengekomen detecties van de voorgaande nacht. In de dagen na plaatsing van de nieuwe stations was het wederom bijzonder spannend om de geluidsbestanden te beluisteren, in afwachting van dat ene herkenbare geluid: de roep van het porseleinhoen.
Al snel bleken de audiostations op twee van de nieuwe locaties succesvolle detecties op te leveren. Zo werd in het Fochteloërveen tot onze verrassing al in de nacht na plaatsing van het station een roepend mannetje vastgesteld. En ook in de Âlde Feanen werd binnen twee dagen een roepende vogel gehoord. Een veelbelovende start voor deze locaties!
In de Oostvaardersplassen, waar het audiostation nu twee weken staat, komen ondertussen ook iedere nacht detecties van roepende porseleinhoentjes binnen. Op deze opnamen zijn zelfs regelmatig meerdere individuen tegelijk hoorbaar. De roepactiviteit piekt daarbij duidelijk in de eerste uren na zonsondergang, gevolgd door een pauze na middernacht en daarna opnieuw een piek in de vroege ochtend rond zes uur. De nabijheid van deze vogels tot het audiostation levert bovendien uitzonderlijk heldere opnames op. De roepjes zijn prachtig zichtbaar in het sonogram.
Maar niet alle detecties zijn zo duidelijk. In het Fochteloërveen bijvoorbeeld treffen we af en toe slechts één enkel, bijna fluisterzacht roepje aan, verscholen in een fragment vol andere geluiden, of tussen de noten van een blauwborst. De spanning zit dan juist in de twijfel. Je luistert het fragment opnieuw af, nog eens, en nog eens… Was dat écht een porseleinhoen? Of wil ik het gewoon te graag horen? Juist die momenten maken het beluisteren van de opnames verrassend spannend.
En eerlijk is eerlijk: het beluisteren van deze opnames werkt ook een beetje verslavend. ’s Avonds op de bank betrap ik mijzelf erop dat ik toch nog even wil kijken of “onze” mannetjes al zijn begonnen met roepen. Even snel de detecties checken… een soort Big Brother, maar dan met moerasgeluiden. Mijn eigen controlemoment binnen het team viel op zondagochtend: een wat ongebruikelijke bezigheid in de ochtend, liggend in bed met oortjes in, terwijl mijn partner zich nog eens omdraait en zich afvraagt waarom ik zo vroeg op zondag al door mijn telefoon scroll. Maar vogels kennen geen weekend. En voor ons geldt dat daarmee eigenlijk ook: zoals veel vogelaars zullen herkennen, is dit een bijzondere tijd van het jaar waarin je iedere dag wilt meepikken.
De waarnemingen van porseleinhoentjes die we hiermee verzamelen, roepen ondertussen veel vragen op. Waarom laten porseleinhoentjes zich op sommige plekken maar af en toe horen, terwijl ze op andere plekken consequent iedere nacht roepen? Is dit een verschil in gedrag tussen gevestigde mannetjes en individuen die nog aan het verkennen zijn?
Het zijn precies dit soort vragen waar we met dit onderzoek antwoorden op hopen te krijgen. De luistervinken bieden ons daarbij de meest cruciale informatie waarmee we dit onderzoek uit kunnen voeren. Namelijk, plekken waar individuen aanwezig zijn. Die individuen kunnen we vervolgens met GPS-zenders uitrusten om het ruimtegebruik en broedgedrag in beeld te brengen.
Nu de zenders ieder moment geleverd kunnen worden, zijn we bijna zover dat we ook met dit onderdeel aan de slag kunnen. De komende periode belooft dus extra spannend te worden!
Elena Kappers