Donderdag 26 maart trokken we het moeras van de Oostvaardersplassen in om het eerste geluidsstation te plaatsen waarmee we op afstand de roepjes van porseleinhoen kunnen detecteren.
Deze geluidsstations (of ‘luistervinken’) zijn ontwikkeld door het bedrijf Wilder Insights Lab en bestaan uit een microfoon die gekoppeld is aan een kleine computer. Deze computer analyseert de binnenkomende geluidsopnames en herkent daarin verschillende vogelsoorten. De gelabelde opnames worden vervolgens via internet verzonden, waardoor we op afstand kunnen volgen of ergens een porseleinhoen roept. Daarmee vormen deze stations een waardevolle aanvulling op observaties van porseleinhoen die we via waarnemers doorkrijgen. Vooral op plekken waar weinig mensen komen, zoals in de Oostvaardersplassen is dat handig.
Het plaatsen van het eerste station was geen eenvoudige klus. De tocht begon door per kano enkele honderden meters het gebied in te trekken. Met flinke tegenwind was het een uitdaging om de uiteindelijke aanmeerplek te bereiken. Vanaf daar gingen we te voet verder door het moeras. Daarbij maakten we gebruik van de aanwezige paden van edelherten om door de dichte rietvegetatie te komen.
In de Oostvaardersplassen wordt dit jaar een zogeheten moeras-reset uitgevoerd. Sinds 2019 ligt het gebied grotendeels droog om de moerasvegetatie de kans te geven zich te herstellen. Dit jaar is opnieuw water toegelaten. De vorige keer dat dit gebeurde, in 1991, leidde dat tot ideale omstandigheden voor het porseleinhoen. Toen werden naar schatting maar liefst 60 (!) territoria vastgesteld in de Oostvaardersplassen. De keuze om binnen dit gebied als eerste een audiostation neer te zetten was dus snel gemaakt.
Eenmaal op de locatie is de recorder geplaatst en hebben we meteen gecontroleerd of alles functioneerde. Op zo’n afgelegen plek wil je er natuurlijk zeker van zijn dat alles goed werkt. Als later ontdekt wordt dat er iets niet goed staat ingesteld of vast zit, kun je dit immers niet eenvoudig weer aanpassen. Gelukkig bleek alles naar behoren te functioneren en konden we daarna dezelfde route weer terug afleggen: eerst weer lopend door het moeras en daarna per kano naar de auto.
Na plaatsing is het natuurlijk spannend welke gegevens er binnenstromen. In de eerste dagen registreerden de audiostations vooral meerkoeten en grauwe ganzen. Maar ondanks dat het nog vroeg in het seizoen is, volgde al snel resultaat: op 28 maart detecteerde de recorder het eerste porseleinhoen! Slechts één roepje tussen het kabaal van meerkoeten, maar onmiskenbaar een porseleinhoen. Hiermee heeft deze techniek meteen zijn meerwaarde bewezen.
Martijn van der Weijde en Willem Verboom